OUDERDOMSVERSCHIJNSELEN
VERDIENEN MEER AANDACHT
Onze
honden worden ouder dan vroeger, net als wij. Dat is natuurlijk
prettig maar ook bij honden komt de ouderdom met gebreken. Het
is een feit dat wij de meeste van onze honden overleven en dus
in ons mensenleven met een aantal ouder wordende honden te maken
krijgen. Oudere honden hebben vaak minder zin in spelen of
uitgaan en de gedragsveranderingen die gepaard gaan met de
veroudering van de hersenen hebben vaak invloed op de verhouding
tussen baas en hond. Door dit probleem te herkennen zijn er
mogelijkheden om de geestelijke gezondheid van een oudere hond
op peil te houden. In lang niet alle gevallen is er overigens
sprake van een merkbare aftakeling.
Het is
een culturele gewoonte om veroudering als onvermijdelijk te
beschouwen. Dankzij allerlei vernieuwingen in de diergeneeskunde
zijn dierenartsen in staat om de lichamelijke problemen die bij
het ouder worden horen deels op te lossen of in ieder geval af
te remmen. Dankzij het gemak van bloeddrukverlagende medicijnen
voor hartproblemen, de dieetvoedingen voor bijvoorbeeld
nierpatiënten, moderne ontstekingsremmende en pijnstillende
medicijnen kan een dierenarts de 'derde' leeftijd van de hond
probleemloos aanpakken. Die lichamelijke verbetering van oude
honden leidt vaak tot de vraag om aandacht voor
gedragsverandering. Wat heeft een hond aan gesmeerde gewrichten
en een goed functionerend hart als hij geen zin meer heeft om te
wandelen? Nu moet een dierenarts en natuurlijk ook de eigenaar
de gedragsveranderingen wel herkennen. Een dierenarts is er in
getraind om veranderingen in tal van lichaamsfunctie te
herkennen, maar gedragsveranderingen en dan vooral de oorzaak
hiervan zijn lastiger te herkennen. Wat zijn nu die
veranderingen die veroorzaakt worden door het ouder worden van
de hersenen?
DESORIËNTATIE
De hond
kan zich niet meer goed oriënteren op zijn omgeving. Dit gaat
vaak in het begin heel langzaam, maar kan zich snel uitbreiden.
In het begin vergist de hond zich in de juiste voordeur of weet
even niet meer de weg in het dagelijkse uitlaatbos. Het kan
zelfs uitlopen in het ogenschijnlijk doelloos rondlopen in huis
of het zomaar weglopen.
RELATIONELE STOORNISSEN
In het
begin lijkt het vaak of de hond doof wordt. Hij reageert
namelijk niet meer alert op allerlei geluidsprikkels. Het kan
natuurlijk best dat het dier doof wordt en ook minder goed gaat
zien. De hond heeft namelijk vaker moeite met het op afstand
herkennen van de eigenaren of andere bekenden. Het kan zelfs zo
zijn dat de hond dol enthousiast op vreemde mensen afloopt en de
buurvrouw straal voorbij loopt. Daarnaast lijkt het alsof de
hond moeite heeft met de rangorde in huis, met het vertonen van
onderdanig gedrag naar een ranghogere hond bijvoorbeeld. En dit
zorgt natuurlijk weer voor allerlei problemen tussen de honden
in huis. Ook de band tussen baas en hond kan minder worden,
doordat het dier zelf geen initiatieven meer vertoont en ook
minder tot een spel uit te dagen is. De hond komt dus minder dan
voor heen om aandacht (spel) vragen.
VERLIES VAN AANGELEERD GEDRAG
Dit geeft
vaak de grootste problemen. Onzindelijkheid op zowel urine als
ontlasting kan plotseling de kop opsteken. Het alleen zijn kan
een probleem worden, zowel overdag als 's nachts. Een aantal
oudere honden krijgt 's nachts zelfs enorme loopdrang terwijl ze
overdag in een zeer diepe slaap vallen. De hond reageert ook
minder of soms helemaal niet meer op bepaalde, aangeleerde
signalen. Commando's hebben dan geen functie meer. Ook sociale
omgangsvormen naar andere honden toe lijken afgeleerd. Dat
laatste geeft dan weer problemen met de andere jongere honden in
huis, maar ook op straat.
NIET
MEER IN STAAT NIEUW LEERGEDRAG TE ONTPLOOIEN
Een ouder
wordende hond is minder goed in staat om veranderingen door te
maken. Het aanpassingsvermogen gaat achteruit.
EEN
VERHUIZING
Nieuwe
mensen in huis of nieuwe huisdieren kunnen vaak de oorzaak ervan
zijn, dat u voor het eerst merkt dat de hond ouder wordt. Hij
heeft meer moeite met zich aanpassen en vaak ontstaat een aantal
gedragsproblemen vanaf dit moment. Zo was er de oudere Labrador
die na een verhuizing opeens niet meer alleen kon zijn, hij
jankte en blafte de hele tijd als hij alleen was. 's Nachts liep
hij voortdurend te spoken door het huis. Ook een nieuw gezinslid
kan dan plotseling voor veel problemen zorgen, die
waarschijnlijk niet waren voorgekomen toen de hond jonger was.
VERLIES VAN MOTIVATIE
Dit is
voor de meeste eigenaren vaak het grootste probleem. Het niet
meer tonen van initiatief om te gaan spelen, het niet meer waaks
zijn of maar met moeite te motiveren zijn om samen een stukje te
gaan wandelen zorgt voor een vermindering van de band tussen
baas en hond. Althans dat voelen wij zo. Als uw hond niet meer
vrolijk de mand uitkomt als u de riem pakt en naar de deur
loopt, maar u echt moet soebatten om hem mee te krijgen, is de
lol er voor u ook snel af. De wandelingen worden al snel korter
en de motivatie om tijdens het wandelen iets met de hond te doen
neemt ook af.
SLAAPSTOORNISSEN
Andere
grote problemen die al eerder aan de orde zijn geweest zijn de
slaapstoornissen. Het kan zijn dat uw hond veel meer gaat
slapen, zeker overdag, of dat hij steeds dieper lijkt te slapen.
Maar het kan ook zijn dat uw hond in plaats van 's nachts juist
alleen
overdag slaapt om 's nachts rond te gaan lopen. Het slaappatroon
kan dus veranderd zijn. Normaal vallen honden en wij ook eerst
in een lichte slaap om vervolgens dieper te gaan slapen en ook
te gaan dromen. Dit is die fase waarin u uw hond soms ziet
bewegen in zijn slaap. Sommige honden maken daarbij ook allerlei
geluiden, we zien de hond dan 'dromen'. Wij noemen dat de
REM-fase (rapid eye movement) of de droomfase. Sommige oudere
honden vallen ineens in die onrustige droomfase zonder eerst
rustig in slaap te vallen. Ze kunnen dan ook ineens heel
onrustig wakker worden, en totaal gedesoriënteerd lijken.
EMOTIONELE STOORNISSEN
Hiermee
bedoel ik dat sommige oudere honden sneller angstig gedrag vertonen.
Het kan ook zijn dat het dier ergens van schrikt maar veel meer tijd
nodig lijkt te hebben om te herstellen. De hond kan bang worden voor
dingen of omstandigheden waar hij voorheen nooit angst voor
vertoonde. Verlatingsangst kan dan ontstaan, maar ook bang om in de
auto te gaan of opeens bang worden voor bepaalde dieren zoals
paarden of koeien. Die angst kan ook omslaan in het tonen van
angstagressie. De hond zal dan eerder reageren met agressie op
angstprikkels dan voorheen. De meeste eigenaren ervaren dit zelf ook
als erg beangstigend.
BIJZONDERE
GEDRAGINGEN
Er kan
dwangmatig gedrag ontstaan. Bijvoorbeeld het likken van een bepaalde
plek op het lichaam, zoals een poot. Dit geeft dan weer aanleiding
tot verwondingen die meestal niet meer overgaan. De hond blijft er
maar aan likken. Verstoorde eetlust kan een verschijnsel van
veroudering zijn. Soms dagen niet of nauwelijks willen eten om
vervolgens als een wolf een aantal dagen alles te willen eten wat
maar enigszins eetbaar is. Een aantal eigenaren vermeldt ook dat het
soms lijkt alsof de hond zomaar een tijdje voor zich uit zit te
staren. Het kost dan ook moeite om zijn aandacht te krijgen.
WAT KUNNEN WE
DAN HIERAAN DOEN?
I
n
eerste instantie moet u als eigenaar de gedragsveranderingen die
gepaard gaan met het ouder worden herkennen. U moet er ook van
overtuigd raken dat er wel degelijk iets aan te doen is. Dit kan
vaak goed in samenwerking met uw dierenarts en een gedragstherapeut
voor honden. De dierenarts is noodzakelijk om in eerste instantie
alle lichamelijke klachten na te kijken en uit te sluiten. Daarnaast
kan uw dierenarts eventueel een gedragsmedicijn voorschrijven, dat
kan helpen de aftakelende processen op hersenniveau te verminderen.
Maar ook voor u is een belangrijke taak weggelegd. Alleen het geven
van een pilletje is onvoldoende om uw 'oude' hond weer wat plezier
in zijn leven te geven. U zult, soms onder begeleiding, opnieuw
moeten gaan trainen met uw hond. Nu is de training er niet op
gericht om de hond allerlei nieuwe dingen aan te leren, maar is
vooral gericht op het motiveren om uw hond weer dingen te laten
ondernemen. Zoekspelletjes, aandachtoefeningen of het apporteren van
allerhande zaken zijn ideale manieren om uw hond te motiveren in het
zelfstandig uitoefenen van allerlei handelingen.
TENSLOTTE
De verzorging
van veroudering van honden krijgt een steeds grotere plaats in onze
samenleving. Het is echter jammer dat veel eigenaren, maar ook
dierenartsen en gedragsdeskundigen nog niet volledig op de hoogte
zijn van de vele mogelijkheden die er zijn om het leven en daarmee
de levensvreugde van hun dier te verbeteren. Dit verbeteren kan
gericht zijn op het lichamelijke deel, maar het zou ook gericht
moeten zijn op het geestelijke deel van een hond. Een hond bestaat
nu eenmaal uit meer dan pezen en spieren die aangedreven worden
vanuit de hersenen. Onwetendheid leidt vaak tot verkeerde conclusies
of besluiten. De verouderingsproblemen afdoen met: 'hij wordt nu
eenmaal ouder en daar is niets tegen te doen' of 'ik wil niet dat
hij lijdt, ik heb liever dat hij een mooie dood sterft' kunnen na
het lezen van dit artikel niet meer aan de orde zijn. De kennis van
het ouder worden van gezelschapsdieren neemt ook een steeds groter
deel in van het takenpakket van een dierenarts. Het 'oude gebakje'
zal meer en meer de aandacht van dierenartsen krijgen.
Gedragsdeskundigen zullen daar dus ook steeds meer mee te maken
krijgen. Dus ook de noodzaak voor dierenarts en gedragsdeskundige om
ook op dit gebied samen te werken. Waar de één de kennis heeft over
de lichamelijke aspecten van het ouder worden en medicijnen, heeft
de ander de kennis van gedrag én de kennis
van de invloed van bepaalde medicijnen op dat gedrag.
Bron "over dieren" door Lenny Jelsma, dierenarts
Overgenomen uit de "Nederlandse
Herdershonden Club"